Tempel Westeraam in Elst (GLD)

Uit Limes-wiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Gallo-Romeinse Tempel Westeraam

Amateurarcheologen ontdekten in 2002 in Elst stenen muren; funderingen van wat later bleek een Gallo-Romeinse omgangstempel.

Het is een tempel in Romeinse stijl, met Romeinse technieken gebouwd, maar met Gallische elementen.

De omgangstempel op deze cultusplaats bestond uit een centrale hogere kern die werd omgeven door een zuilengalerij met een ingang naar het westen. De ingangspartij had aan de voorzijde een trap en was iets verhoogd.

Reconstructie tempel waterput westeraam.jpg
Van de natuurstenen fundering is nauwelijks iets overgebleven. Een brede sloot doorsneed de vindplaats en conservering van de weinig goede restanten was niet zinvol.


Uit de sporen en vondsten is het professor K. Peterse gelukt een monumentale Gallo-Romeinse tempel te reconstrueren (zie illustratie).

Interessant is een vergelijking met de omgangstempel onder de Grote Kerk. Beide tempelterreinen zijn fysiek gescheiden door de restgeul Santacker-Driel die hier 75 m breed was, maar beide tempels zijn ook gebouwd door het Tiende Legioen. Daarvoor dient het gebruik van grauwacke als bewijs.

De bouw van beide (stenen) omgangstempels ligt rond het jaar 100. De tempel bij de Grote Kerk in Elst behoort tot de top wat grootte betreft en had een publieke functie, Westeraam behoorde tot de onderkant van de middenklasse (13 x 14 m) en had een privé functie.



In de na-Romeinse tijd is de natuurstenen fundering van de tempel volledig uitgebroken, waardoor er zeer weinig steenfragmenten overgebleven zijn. In het midden, de cella, stonden de beelden van een of meerdere goden stonden.

Onder de funderingssleuven van deze tempel kwamen de funderingssporen van twee houten voorgangers tevoorschijn.

Jaarringenonderzoek van een eikenhouten paal wees uit dat het oudste heiligdom dateert tussen 36 en 41 na Chr. De tweede houten tempel is van enkele decennia later. Rond 100 bouwde men de stenen tempel.

Tempelhof

Een Romeinse tempel is de woning van een vereerde godheid. Zo'n tempel mocht alleen door de priesters worden betreden.

De godsdienstplechtigheden vonden voor de tempel plaats op het tempelhof (temenos), in aanwezigheid van de gelovigen.

Het terrein, omgeven door een muur of een houten palissade (zoals in Elst-Westeraam), was de ontmoetingsplaats van mensen en goden.

Verscheidene haardplaatsen met verkoold en verbrand materiaal zijn op het tempelhof aangetroffen: restanten van offers en maaltijden.


Schaduw noorderlicht.jpg
Het boek ‘In de schaduw van het Noorderlicht. De Gallo-Romeinse tempel van Elst-Westeraam’ Over het archeologisch onderzoek in Westeraam. Verkrijgbaar in de boekhandel. Redactie H. van Enckevort en J. Thijssen

ISBN 90 6825 325 5